Afstudeer Expositie Scenografie en Kostuumontwerp 2020 Toneelacademie Maastricht

Sarah Afua Asante Ntiamoah

Sarah vindt inspiratie in haar dagelijks leven, vooral door de schoonheid van de natuur. Haar ontwerpen gaan allemaal over grote levensvragen. Alle levende wezens, organische vormen, speelsheid en kleur.

DIE ZAUBERFLÖTE

„Alles, was gegen die Natur ist, hat auf die Dauer keinen Bestand“

Charles Darwin

INST­ALLA­TIONS PRO­JEKT

In diesem Prozess haben mich die Fragen aus meinem Scriptie (BA Arbeit) „FRAGEN ohne ANTWORT“ begleitet.

„Der Mensch ist seine Existenz“

Jean-Paul Sartre

“Black Power is giving power to people who have not had power to determine their destiny.”

Huey Newton

Arinth Foekema

Arinth werkt intuïtief, ze creëert heldere, architectonische vormen door te spelen met formaat en materialen in haar maquettes. Door haar manier van werken lijken koude dingen warm.​

Die Zau­ber­flöte

Concept

Die Zauberflöte is een opera van Wolfgang Amadeus Mozart uit 1791. Het is een sprookje over prinsen en ontvoerde prinsessen, maar in mijn concept staat de liefde en vertrouwen op je intuïtie centraal.

Het verhaal speelt zich af in een sciencefiction achtige wereld waar het landschap snel veranderd. De elementen vuur en water staan symbool voor de strijd om de liefde en zijn gelinkt aan de personages Sarastro en Koningin van de Nacht.

In het stuk volg je Tamino, een buitenstaander die op zijn zoektocht naar de liefde ondervind dat je het verste komt als je op je intuïtie vertrouwd.

Technische Tekeningen

Van mijn ontwerp maakte ik technische tekeningen. Deze tekeningen zijn bedoeld om een goed beeld te geven van de technische aspecten van het ontwerp.

Hiernaast zie je van elke scene een technische tekening van het voor- en bovenaanzicht. Deze tekeningen zijn gebaseerd op de Deutsche Oper Am Rhein in Düsseldorf

Proces

In het boek hiernaast kun je mijn proces bekijken. Hierin staan mijn inspiratiebronnen, schetsen, collages en je kunt zien hoe ik tot dit ontwerp gekomen ben.

Shelter

Mat­er­iaal­onder­zoek

Om het gewenste materiaal voor mijn installatie te vinden heb ik een onderzoek gedaan naar verschillende materialen.

In dit onderzoek kwamen verschillende soorten lijm en plastic voorbij, maar uiteindelijk werd ik geïnspireerd door suiker en heb ik hier proefjes mee gemaakt.

Isomalt, een natuurlijke suiker dat smeltbaar en vervormbaar is, was het materiaal waar ik naar op zoek was en hiervan heb ik uiteindelijk mijn installatie gemaakt.

Proces

Reflectie is het terugkijken, bespiegelend overdenken en zoeken naar betekenis van wat je hebt gezien, ervaren, gedacht of gedaan en daar lering uit trekken.

In het boek hiernaast kun je mijn proces bekijken.

Ach Mijn Wederhelft

Over Ach Mijn Wederhelft

Jorden gaat trouwen. Zijn beste vriendinnen (die plotseling single zijn) zien hem gelukkig worden met de liefde van zijn leven. Zijn partner wil graag een open huwelijk. Jorden stemt alleen toe onder de voorwaarde dat hij en zijn partner het PrEP-traject zullen ondergaan. Zijn vriendinnen begrijpen het niet zo goed en zijn partner is sceptisch. De hechte vriendenkring verkeert in existentiële crisis. In één oogopslag vragen ze zich af of hun onderlinge relatie wel sterk genoeg is om persoonlijke kritiek te overleven.

Ach Mijn Wederhelft is een verhaal dat gaat over de LGBTQIA+ community, over inclusie en over kiezen tussen je gezondheid of je geliefde.

Proces

Voor de voorstelling Ach Mijn Wederhelft werk ik samen met regisseur Gavin-Viano. Het is een co-productie met VIA ZUID en het wordt ondersteund door het Elise Mathilde Fonds, Stichting TRC Promotion, het Bijlmer Parktheater, Theater aan het Vrijthof, COC, PrEP NU en PrEP Direct.

Vanwege de COVID-19-crisis zijn de geplande voorstellingen komen te vervallen, maar in 2021 zal deze voorstelling alsnog worden uitgevoerd.

Door het uitstellen van de voorstelling is het ontwerp hiervoor nog niet afgerond.
Hieraan wordt momenteel nog gewerkt, maar ik wil jullie toch laten zien hoe de begin fase van mijn ontwerp eruit ziet. Dit is te vinden in het boek hiernaast.

De dramaturgie van de locatie

We kennen allemaal wel een voorstelling die buiten het theater speelde. We noemen dit locatietheater, maar eigenlijk is het pas echt locatietheater als de locatie en het verhaal onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Je kunt een voorstelling in het bos spelen, maar als het verhaal niet over een bos gaat is het enkel theater op locatie. Als het verhaal wel over een bos gaat is het dus wel locatietheater, maar kunnen we ook nog een stap verder gaan? Kunnen we het verhaal van dat specifieke bos gebruiken voor de inhoud van die voorstelling?

Ik deed onderzoek naar de mogelijkheid om de locatie het verhaal van de voorstelling te laten bepalen. Dit onderzoek is hiernaast te lezen in mijn scriptie.

Mathilde van der Hoop

Mathilde vindt haar inspiratie in de wereld om haar heen, hoe groot of klein dit onderwerp ook is. Haar verbeeldingskracht en positieve instelling zetten haar aan tot ontwerpen en dat draagt ze over op haar publiek.

Theatrale installatie WAS

De theatrale installatie WAS is een vierluik wat ontstaan is uit het verlangen te versmelten in het moment.

Maar juist de sporen van vergaan en breekbaarheid worden zichtbaar door en met dit verlangen.

Sporen van wat was

Het vierluik WAS toont sculpturen van was en katoen.

Was is een vetachtige substantie wat smelt, stolt en versteend in een nieuwe vorm.

Versmelten in een moment en de breekbaarheid van zo’n moment heb ik willen vangen in materiaal en vorm.

In mijn procesboek zijn de stappen van mijn beeldend onderzoek te zien.

Kostuum in de hoofdrol

Wanneer kun je spreken over het kostuum in de hoofdrol, welke elementen van deze verschijning zijn daarbij doorslag gevend en wat maakt dit beeld sterk en betekenisvol?

In deze essay zoom ik in op -voor mij in het oog springende – voorbeelden waarbij kostuum een belangrijke rol heeft en juist het kostuum vragen of de dialoog op gang brengt. Vanuit drie verschillende invalshoeken benader ik de vraag naar de kracht van het kostuum.

Het eerste voorbeeld zijn de ‘Pussyhats’ tijdens de ‘Women’s March’ in 2017 door vrouwen in de VS als protest tegen de (met name vrouwonvriendelijke) uitspraken van president Trump.

Het tweede voorbeeld is ‘The World Press Photo 2019’ in de categorie ‘Hedendaagse kwesties’ van Olivia Harris met de titel ‘ Blessed be the fruit’ over de strenge abortuswet in Ierland. Dit is één van de foto’s uit de fotoserie van tien.

Het derde voorbeeld is een beeld uit de performance ‘Sylphides’ uit 2009 van Cecilia Bengolea en Francois Chaignaud waarbij het latexkostuum de vraag opwerpt in hoeverre je het vrouwenlichaam in kan zetten als object.

Ik heb het specifiek over kostuums met maatschappelijke duiding: Niet de gesproken tekst maar het beeld – waarbij het kostuum een belangrijke rol speelt bij het op gang brengen van een dialoog.

Die Zauberflöte

De opera ‘Die Zauberflöte’ van Wolfgang Amadeus Mozart naar een libretto van Emanuel Schikaneder is geschreven in het jaar 1791. Hoe ga je dat ensceneren in het jaar 2020?

Mijn interpretatie en concept is een mix tussen de wonderlijke muziek van Mozart maar met een onderliggende laag wat een kritische blik werpt op de inhoud. De muziek van Mozart wekt de indruk dat het een fantasierijk liefdesverhaal is. De speelsheid van Mozart is terug te zien in de kostuums en uitvergroot. Echter het verhaal is allesbehalve een vrolijk liefdesverhaal.

Ja, iedereen verlangt naar iemand en wil ergens bij horen en in geloven. Maar naast dit verlangen bestaat ook het gevaar van het verliezen van de eigen identiteit. In mijn concept verliest de Koningin haar tienerdochter Pamina uit het oog doordat Pamina zich aansluit bij de leefgemeenschap van yogagoeroe Sarastro.

Binnen de muren van de gemeenschap is er sprake van machtsmisbruik en seksuele intimidatie. Bovendien moet Pamina het contact met haar moeder verbreken. De koningin start een zoektocht naar haar dochter. Ze krijgt hulp van de vriendinnen van Pamina ‘de dames’, die vervolgens Tamino en Papageno om hulp vragen.

Het volk krijgt steeds meer mee van de zoektocht en zo ontstaan er groepen van support en protest. Terwijl intussen ook de aanhang van Sarastro groeit...

Het verhaal gaat over de macht en onmacht van de situatie en de kracht van het volk. Waarbij de kostuums van de rivaliserende groepen steeds belangrijker worden om uiting te geven aan het standpunt wat men inneemt en de wil ergens bij te horen en in te geloven.

Een oud verhaal in een nieuw jasje

Onschuld

Op dit moment werkt de acteursklas onder de regie van Mirjam Koen aan de gezamelijke afstudeervoorstelling Onschuld, een stuk van Dea Loher.

Door de maatregelingen rondom het coronavirus zitten we noodgedwongen thuis. Maar desondanks werkt iedereen aan een nieuwe vorm om de voorstelling mogelijk te maken! Ik werk vanuit Leeuwarden aan het kostuumontwerp. Bij deze een inkijk in mijn werkproces tot nu toe.

Concept ontwikkeling

De personages in het stuk zijn voor mij alle mensen om ons heen, ze raken aan onszelf.

Ik zie een hybride mix van mensen voor me zowel qua leeftijd, fysieke verschijning en achtergrond. De mensen in en romdom de flat, de man bij het bushokje en de vrouw aan het strand.. Het stuk geeft een groep mensen weer die ploetert en een verlangen heeft dat pijn doet.

Samen met Mirjam onstond het idee om op zoek te gaan naar de personages in ‘gewone mensen’. Mensen die raken aan het beeld van de personages. Dat vormt de basis van het concept.

Met dank aan Mirjam Koen voor de inspirerende en aanmoedigende gesprekken en alle acteurs. Kimberly Yagyarko, Reno van Rijsewijk, Nick Garcia, Lisa Zweerman, Evalinde Lammers, Dahiana Candelo, Joes Brauers, Lukas Bulteel & Florance Vos Weeda.

Hou toneelacademie.nl in de gaten voor meer informatie over de voorstelling.

"We leven ons leven in onze kleding, dat maakt kleding zo interessant."

Sofie Moritz

Sofie heeft een sterke mening over de samenleving om haar heen, ze kijkt naar de wereld vanuit haar eigen vrouwelijke standpunt. Opvallend in haar ontwerpen zijn de terugkerende maatschappelijke en politieke vraagstukken en de strijd voor meer rechtvaardigheid.

DIE ZAU­BER­FLÖTE

Eine Oper von Wolfgang Amadeus Mozart

Begleitung:

Kathrin Frosch (Szenografie)

Jorine van Beek (Kostüme)

Alexander Schreuder (Dramaturgie)

Stell dir vor du lebst in einem System, das wie eine Art Maschine funktioniert. Die Menschen sind Teil dieser „Maschine“ und jedes einzelne Teil ist wichtig, damit die Produktion ohne Unterbrechungen durchgeführt werden kann. Dieses System wird also nur dadurch aufrechterhalten, dass alle mitmachen.

An oberster Stelle dieses Systems steht das männliche Genie (hier vertreten durch Sarastro). Ihm als weißer Mann wurde durch die Unterordnung aller anderen, die gesamte Macht zugeteilt. Es ist leichter seine Macht und damit seine Verantwortung an jemand anderen abzugeben und dafür seine persönlichen Ziele vorgeschrieben zu bekommen,

als sich selbst mit seinen eigenen Gefühlen auseinander setzten zu müssen und eigene Entscheidungen zu treffen.

Jedoch beginnt man sich zu fragen, ob einem das Wert ist dafür seine Individualität und eigene Meinung abzugeben. Es entsteht Hoffnung und Verwirrung, dass man durch eigene Entscheidungen und Handlungen vielleicht doch glücklicher sein könnte.

Was würdest du tun? Würdest du weiterhin dem System dienen und damit keine eigene Verantwortung übernehmen müssen oder würdest du anfangen deine lang unterdrückten Gefühle und Gedanken dich in deinen Handlungen leiten zu lassen?

Szenenablauf der Bühne

Ein Kontrast zu dem zuvor beschriebenen monotonen Bild, bieten die Unterbrechungen des Rhythmus und die Hoffnungsmomente.

Die beiden Selbstmordversuche von Pamina und Papageno sind beides Ausbrüche aus der Realität, welche durch ihren Schockfaktor die Produktion komplett zum Stillstand bringen (Aufzug 2, Szene 27+29). Die letzte große Unterbrechung ist der Angriff der „Unterdrückten“ (Aufzug 2, Szene 30). Leute fangen an ihre Overalls auszuziehen, Kartons zu zerreißen und Sarastros Podium zu stürmen. Ein Beispiel für einen Hoffnungsmoment ist die erste Begegnung von Tamino und Pamina (Aufzug 1, Szene 19). Die nicht gewohnte Stimmung im Raum, reißt alle für einen Moment aus der Realität.

Ein weiterer wichtigerer Aspekt des Kontrastes ist die verspielte gefühlvolle Musik von Mozart. Wenn man sich diese zu dem vorhandenen Bild vorstellt, unterstützt sie den ganzen Kontrast.

Hoffnungsmomente, welche keinen Einfluss auf den großen Raum haben, sind die Begegnungen in den sanitären Räumen, wo die Charaktere frei ihre Meinung und Gefühle äußern können. Hier finden vor allem die Momente der Königin der Nacht statt (Aufzug 1, Szene 1-8) und Momente der Erschöpfung von Pamina (Aufzug 2, Szene 7-11).

Kostümentwürfe

In der zuvor beschriebenen Halle befinden sich alle Menschen (Charaktere und ein Chor von circa 25 Personen) mit einem rosa Overall und einer Kopfbedeckung, welche eine Art Uniform schafft und damit allen die gleichen Eigenschaften gibt. Nur Sarastro, der alle anderen überwacht, trägt einen individuellen Anzug.

Die Anzüge verdecken die individuelle Kleidung der Charaktere, welche im großen Raum nur sichtbar werden, wenn sie anfangen gegen die Vorschriften zu handeln und eigene Eigenschaften und Bedürfnisse zu zeigen.

GEMEINSAM STARK

Eine theatrale Installation

Begleitung: Anne Habermann und Anna Luyten

Grundlage und Inspiration ist mein scriptie: „Bei Hamlet geht es um die Welt, bei Ophelia um Hamlet.“

„Warum muss ich immer das Primäre reflektieren, nur weil ich das sekundäre, abweichende Geschlecht bin? Immer muss ich alles durchargumentieren, um zu meiner weiblichen Ästhetik zu kommen.“

Das Theater mit dem Gender. 10 Jahre KosmosTheater, Sonja Breuer (Wien 2010)

NINA BOBO

Een Theater de Generator productie

Regisseur en schrijver: Koen Verheijden

Première: 6 september 2020 om 15.00 uur

Theater de Generator, Leiden

meer informaties

Op de normaalste dag aller tijden besluit de Indische Saartje om haar tong in te slikken. Wat achterblijft zijn honderd vragen en een zoekend kleinkind. We volgen dit kleinkind door de vele pogingen om er achter te komen waarom diens oma op een dag besloot te zwijgen. Maar uiteindelijk is er geen andere optie meer dan de gruwelijke feiten te verwisselen voor een romantische fantasie. Willen we niet allemaal dat onze oma een heldin was?

Nina Bobo geeft de zoektocht van de derde generatie Indische Nederlanders een stem, in een veelomvattende koloniale geschiedenis. Vanuit interviews met eigen familieleden, betrokkenen en onderzoek naar Nederlands-Indië probeert theatermaker Koen Verheijden grip te krijgen op het verhaal van zijn voorouders en dat van de kolonie. Op melancholische wijze stelt hij zichzelf en zijn publiek de vraag hoe je te verhouden tot deze zwarte geschiedenis.

Koen Verheijden over de samenwerking

„Sofie werkt erg zelfstandig en dat is fijn. Ik krijg regelmatig een mail van Sofie met haar nieuwe ideeën en uitwerkingen. En elke keer zijn deze weer in de roos. Helaas konden wij nu niet spelen, maar ik kan niet wachten om meer ideeën te krijgen, Sofie haar ontwerpen in levende lijve te aanschouwen en daar ook mee te onderzoeken en de personages in haar ontworpen wereld te zien lijden en zoeken.“

Meer over de samenwerking is in het procesboek te vinden.

Regisseur en schrijver: Koen Verheijden

Artistieke coaching: Eric de Vroedt (Het Nationale Theater), Ioana Tudor (Theater de Generator) en Bo Tarenskeen (Theater na de Dam)

Acteurs: Scott Beekhuizen, Billy de Walle en Tara Hetharia

Scenografie en kostuums: Sofie Moritz

Dramaturgie: Eefje van den Broek

Productie: Theater en Productiehuis de Generator

Productieleider: Fayola Antonius

Lichtontwerp: Sanne Hensen

Met dank aan Theater na de Dam, Fonds 1818, Cultuurfonds Leiden, Gemeente Leiden, Vfonds, Zaal 3, Toneelacademie Maastricht, Prins Bernhard Cultuurfonds, Vrijplaats Leiden

„Alstublieft. Kunt u haar zeggen dat ze vooral aan vroeger moet denken, omdat vroeger altijd beter is dan het nu, omdat het heden zo echt en lelijk is, en zeg haar dat ze best heimwee mag hebben naar een paradijs dat niet meer bestaat, dat ze daar over mag spreken en over mag denken en zelfs over mag zingen. Kunt u alsjeblieft tegen haar zeggen dat al haar mooie herinneringen waar zijn en dat alle lelijke eigenlijk niet bestaan.“

Nina Bobo

KOSTUUMS

Er is een basiskostuum voor alle drie de acteurs. Hier gaan ze dingen overheen aantrekken of onder dragen om zo naar de verschillende personages te wisselen. Het basiskostuum is ook de kleding die ze als Abel dragen.

SCENO­GRAFIE

De scenografie bestaat uit hangende en staande lijsten. In sommige lijsten worden tijdens het stuk verschillende voorwerpen opgehangen. Deze voorwerpen staan voor een moment of een gebeurtenis uit het verhaal.

De lijsten en het licht geven een soort ‘zolder’ sfeer, wat de wereld van Abel laat zien die op zoek is naar zijn geschiedenis.

Er is de gehele tijd in een lijst een bontjas aanwezig. Deze staat voor het personage „Saartje“. Dit personage is zelf nooit aanwezig is, maar hier gaat het hele verhaal over.

Met dank aan